Netneutraliteit wettelijk verankerd na instemming Eerste Kamer

Telecomproviders mogen vanaf 1 januari 2013 concurrerende internetdiensten en applicaties, zoals Skype, Viber en WhatsApp, niet meer blokkeren of vertragen en hiervoor ook geen extra geld vragen. Internetgebruikers krijgen daarmee vrij toegang tot internet. De Eerste Kamer heeft afgelopen week ingestemd met een wijziging van de Telecommunicatiewet. Daarmee wordt de zogeheten netneutraliteit wettelijk vastgelegd.

De Nederlandse overheid wil dat internetgebruikers vrij toegang hebben tot alle informatie op internet (netneutraliteit). Internetaanbieders moeten daarom de verschillende soorten internetverkeer gelijk behandelen. Op deze manier wordt de ontwikkeling van nieuwe internetdiensten niet afgeremd.

Transparantie

Netneutraliteit is al een aantal jaren een onderwerp van flinke discussie binnen de internetgemeenschap. Op verzoek van het ministerie van Economie, Landbouw en Innovatie (EL&I) stelde onderzoeksinstituut TNO eind 2010 al een rapport samen onder de titel Transparantie over netneutraliteit. In de kern gaat de netneutraliteitsdiscussie over de mate waarin verschillende soorten verkeer op het internet verschillend mogen worden behandeld.

Kaderrichtlijn

In de nieuwe Europese kaderrichtlijn zijn beleidsdoelen rondom netneutraliteit opgenomen. Ter ondersteuning hiervan wordt onder meer een transparantieverplichting voor ISPs ingevoerd, opgenomen in de nieuwe universeledienstrichtlijn. Het doel van deze transparantieverplichting is eindgebruikers op een begrijpelijke manier inzicht te geven in de traffic management-methoden die ISPs toepassen en welke gevolgen die voor hen hebben. Een kanttekening hierbij is dat de praktische uitwerking van de transparantieverplichting in de grootzakelijke markt in een aantal situaties deels via de met eindgebruikers afgesloten SLAs kan lopen.

Heffing

Sommige providers van mobiel internet hadden vorig jaar een heffing aangekondigd voor bepaalde diensten. Dit omdat het gebruik van deze diensten zorgt voor dalende bel- en sms-inkomsten. Minister Verhagen was niet tegen betaling voor de hoeveelheid of de snelheid van het dataverkeer. Het kabinet vond samen met een Kamermeerderheid een heffing op concurrerende diensten zoals Skype of WhatsApp echter te ver gaan.

Netneutraliteitsbepaling

Op grond van artikel 7.4a van de gewijzigde Telecommunicatiewet (de netneutraliteitsbepaling) is het aanbieders van internettoegangsdiensten en de openbare elektronische communicatienetwerken waarover internettoegangsdiensten worden geleverd, verboden om diensten of toepassingen op het internet te belemmeren of te vertragen. Alleen in de in artikel 7.4a, eerste lid, onderdelen a tot en met d genoemde gevallen kan een uitzondering op dit verbod worden gemaakt.

Uitzonderingen

Aanbieders van openbare elektronische communicatienetwerken waarover internettoegangsdiensten worden geleverd en aanbieders van internettoegangsdiensten belemmeren of vertragen geen diensten of toepassingen op het internet, tenzij en voor zover de betreffende maatregel waarmee diensten of toepassingen worden belemmerd of vertraagd noodzakelijk is:

  • a. om de gevolgen van congestie te beperken, waarbij gelijke soorten verkeer gelijk worden behandeld;
  • b. ten behoeve van de integriteit en de veiligheid van het netwerk en de dienst van de betrokken aanbieder of het randapparaat van de eindgebruiker;
  • c. om de doorgifte van ongevraagde communicatie als bedoeld in artikel 11.7, eerste lid, aan een eindgebruiker te beperken, mits de eindgebruiker daarvoor voorafgaand toestemming heeft verleend, of
  • d. ter uitvoering van een wettelijk voorschrift of rechterlijk bevel.

Bovengenoemde uitzonderingen moeten bovendien beperkt worden uitgelegd, waarbij de beoordeling van de noodzakelijkheid naar het oordeel van de wetgever moet plaatsvinden aan de hand van maatstaven van proportionaliteit en subsidiariteit die vergelijkbaar zijn met criteria die in het kader van de toepassing van het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens zijn ontwikkeld.

Randapparaat

Indien een inbreuk op de integriteit of veiligheid van het netwerk of de dienst of een randapparaat van een eindgebruiker wordt veroorzaakt door verkeer afkomstig van een randapparaat van een eindgebruiker, doet de aanbieder voorafgaand aan het nemen van een maatregel waarmee het verkeer wordt belemmerd of vertraagd, melding aan de betrokken eindgebruiker, zodat de eindgebruiker de gelegenheid heeft de inbreuk te staken.

Tarieven

Aanbieders van internettoegangsdiensten stellen de hoogte van tarieven voor internettoegangsdiensten niet afhankelijk van de diensten en toepassingen die via deze diensten worden aangeboden of gebruikt.

Internettoegangsdienst

Het moge duidelijk zijn dat de term internettoegangsdienst breed moet worden uitgelegd, om te voorkomen dat deze bepaling wordt omzeild. Indien toegang tot websites, meerdere diensten of toepassingen, zoals apps, wordt aangeboden is er in ieder geval sprake van een internettoegangsdienst. Het is op grond van dit artikel dan ook in ieder geval niet toegestaan om een dienst, bestaande uit toegang tot (bepaalde) webpagina’s, diensten of toepassingen, aan te bieden, waarbij het gebruik van bepaalde toepassingen of diensten wordt geblokkeerd of apart wordt getarifeerd. Dit betekent dat aanbieders wel losse diensten via het internet, maar geen pakketten voor toegang tot een deel van het internet kunnen aanbieden.

Datalimieten

Uiteraard kunnen aanbieders hun abonnementen voor internettoegang wel differentiëren op andere manieren, bijvoorbeeld in beschikbare bandbreedte en datalimieten. De gewijzigde Telecommunicatiewet verbiedt het belemmeren of vertragen van diensten of toepassingen op internet. Dit betekent ten eerste dat een aanbieder niet een dienst of toepassing van een specifieke partij mag belemmeren of vertragen. Het betekent daarnaast dat de aanbieder ook geen specifieke dienst of toepassing, zoals bijvoorbeeld internettelefonie, mag belemmeren of vertragen.

Congestie

De uitzondering onder a is erop gericht om te garanderen dat in het geval van congestie, verkeer dat zonder vertraging moet worden doorgegeven (zoals internettelefonie) ook snel kan worden doorgegeven, en dat in zo een geval ander verkeer mag worden vertraagd. Slechts weinig maatregelen zullen naar het oordeel van de wetgever noodzakelijk geacht kunnen worden. De meest effectieve methode om de gevolgen van congestie te bestrijden is immers om congestie te vermijden. Aanbieders kunnen congestie in de eerste plaats vermijden door voldoende in capaciteit te investeren. Mocht echter sprake zijn van congestie, dan moeten de maatregelen onder deze uitzondering erop gericht zijn om te bevorderen dat eindgebruikers maximaal toegang blijven houden tot informatie, informatie kunnen verspreiden, en toepassingen of diensten kunnen gebruiken. Aanbieders mogen onder deze uitzondering bovendien alleen maatregelen nemen die niet discriminerend zijn, dus aanbieders moeten gelijksoortige diensten of toepassingen hetzelfde behandelen. Hierbij ligt het voor de hand dat een zwaardere dienst als eerste wordt vertraagd. De maatregelen moeten worden opgeheven wanneer geen sprake van congestie meer is. De gewijzigde Telecommunicatiewet beoogt niet te verhinderen dat de aanbieder noodzakelijk netwerkmanagement toepast, teneinde een goede doorgifte en toegang te garanderen. Daarnaast kan de aanbieder bij congestie verkeer van abonnees die een internetabonnement met een hoge bandbreedte hebben proportioneel prioriteren boven verkeer van abonnees die een internetabonnement met een lagere bandbreedte hebben afgenomen, naar verhouding van het verschil in bandbreedte tussen deze abonnementen.

Veiligheid en integriteit

De uitzondering onder b is erop gericht om het blokkeren van verkeer dat de veiligheid of integriteit van het netwerk of het randapparaat van de eindgebruiker aantast mogelijk te maken. Onder verkeer dat de veiligheid of integriteit van het netwerk aantast valt bijvoorbeeld verkeer afkomstig van computers die onderdeel uitmaken van een botnet en worden ingezet voor een distributed denial of service-aanval. Onder aantastingen van de veiligheid of integriteit van het randapparaat van de eindgebruiker worden bijvoorbeeld verstaan verkeer waarmee door een hacker die zonder toestemming van de gebruiker de inhoud van bestanden op de pc worden bekeken, gekopieerd of gewijzigd. Ook hier geldt dat een maatregel proportioneel moet zijn, dus onder meer beperkt moet zijn tot enkel het verkeer dat de veiligheid of integriteit aantast en niet meer van kracht moet zijn als dit verkeer niet meer wordt verzonden. De term integriteit en veiligheid moet beperkt worden uitgelegd en strekt niet tot bescherming van belangen van derden. Onder de maatregelen ten behoeve van de integriteit en veiligheid van de dienst en het netwerk valt ook het blokkeren van uitgaande spam door de aanbieder.

Spam

De uitzondering onder c is erop gericht om het blokkeren van ongevraagde commerciële communicatie, zoals spam, mogelijk te maken.

Rechterlijke uitspraak

De uitzondering onder d is erop gericht om rekening te houden met de situatie dat aanbieders bij formele wet verplicht worden om bepaald verkeer te belemmeren of te vertragen, of op grond van een rechterlijke uitspraak hiertoe verplicht worden.

Artikel 7.4a, tweede lid: ‘Indien een inbreuk op de integriteit of veiligheid van het netwerk of de dienst of een randapparaat van een eindgebruiker, bedoeld in het eerste lid, onderdeel b, wordt veroorzaakt door verkeer afkomstig van een randapparaat van een eindgebruiker, doet de aanbieder voorafgaand aan het nemen van een maatregel waarmee het verkeer wordt belemmerd of vertraagd, melding aan de betrokken eindgebruiker, zodat de eindgebruiker de gelegenheid heeft de inbreuk te staken.’

Botnets

Het tweede lid is erop gericht om te garanderen dat een maatregel die de integriteit of veiligheid van een netwerk of dienst moet vrijwaren, met voldoende procedurele waarborgen wordt omkleed. Het zou bijvoorbeeld internetproviders onder dit lid pas toegestaan zijn om in beperkte gevallen verkeer dat afkomstig is van botnets binnen hun netwerk te blokkeren, wanneer een eindgebruiker waarvan het verkeer afkomstig is, geïnformeerd is en zelf in staat is gesteld om maatregelen te nemen om verzending van het betreffende verkeer te beëindigen. Daarmee wordt bijvoorbeeld de onwenselijke situatie voorkomen dat een bedrijfsnetwerk geheel van internet wordt afgesloten als de provider heeft vastgesteld dat binnen dit netwerk een computer is ontdekt die onderdeel uitmaakt van een botnet: de systeembeheerder van het bedrijfsnetwerk wordt eerst zelf in de gelegenheid om de geïnfecteerde computer uit te zetten.

Artikel 7.4a, derde lid: ‘Aanbieders van internettoegangsdiensten stellen de hoogte van tarieven voor internettoegangsdiensten niet afhankelijk van de diensten en toepassingen die via deze diensten worden aangeboden of gebruikt.’

Internettelefonie

Het derde lid is bedoeld om te voorkomen dat aanbieders voor internettoegangsdiensten tarieven in rekening brengen die tot gevolg hebben dat de toegang tot specifieke diensten of toepassingen op internet in de praktijk wordt belemmerd. Dit staat los van verschillende tarieven voor verschil in bandbreedte. Op grond van dit lid is het aanbieders bijvoorbeeld verboden om eindgebruikers een hoger tarief te vragen voor internettoegang waarbij internettelefonie gebruikt wordt dan voor internettoegang waarbij dat niet het geval is. Het blijft tot slot toegestaan een mobiele internettoegangsdienst aan te bieden die alleen in Nederland, en niet in het buitenland, kan worden gebruikt. Dit kan aantrekkelijk zijn voor de abonnee om roamingtarieven bij internetgebruik in het buitenland te voorkomen.

Filteren

De netneutraliteitsbepaling biedt tot slot meerdere mogelijkheden om tegemoet te komen aan de wens van internetgebruikers die, bijvoorbeeld op grond van levensbeschouwelijke overtuiging of ter bescherming van minderjarigen, gefilterd internet willen afnemen. Zo kan (beveiligde) filtersoftware of -technologie op de router, computer of mobiele telefoon van de eindgebruiker worden geplaatst. De internetprovider mag geen lager tarief in rekening brengen voor internet mét filtertoepassing dan hij rekent voor internettoegang waarbij geen filtersoftware of -technologie wordt toegepast. Dat zou immers een uitholling van de netneutraliteitsbepaling met zich mee kunnen brengen…

De grote bloei en innovatie op het gebied van internet van de afgelopen jaren is volgens minister Verhagen voor een belangrijk deel te danken aan de opkomst van nieuwe diensten en toepassingen zoals Skype, Viber en WhatsApp. Om kannibalisatie van de eigen inkomsten te voorkomen, wilden enkele telecomaanbieders dit soort concurrerende diensten alleen nog in duurdere abonnementen voor internettoegang toestaan. Met de gewijzigde Telecommunicatiewet, waarin netneutraliteit is verankerd,  heeft de demissionaire minister Verhagen in nauwe samenspraak met de Tweede en Eerste Kamer hier nu dus een stokje voor gestoken.

BTG: Verbinding, verbreding en verdieping

Branchevereniging ICT en Telecommunicatie Grootgebruikers (BTG) behartigt de belangen van Nederlandse bedrijven en instellingen door kennis over te dragen en ervaringen uit te wisselen o.a. tijdens events

BTG in beeld en geluid

Expertsessies

  • Geen evenementen
  • Magazine

    BTG in Business - Voorjaar 2022
    Lees de laatste editie

    Meld je aan voor onze nieuwsbrief!

    Op de hoogte blijven van evenementen en het laatste nieuws? Schrijf je dan nu in voor onze nieuwsbrief.
    • Dit veld is bedoeld voor validatiedoeleinden en moet niet worden gewijzigd.