Nederland tekent VN-telecomverdrag niet

Nederland gaat niet akkoord met nieuwe telecommunicatieregels die de Verenigde Naties (VN) wil afspreken. De voorstellen van de VN staan een vrij en open internet in de weg. Dat schrijft minister Kamp van Economische Zaken (EZ) in een brief aan de Tweede Kamer. Tevens is een verslag gepubliceerd van de WCIT-conferentie die in de periode 3 tot 14 december 2012 in Dubai werd gehouden.

De conferentie in Dubai had tot doel de bestaande International Telecommunications Regulations (ITR’s) uit 1988, waarin afspraken zijn gemaakt over de besturing van het internationale telecommunicatieverkeer, te herzien. Ook andere EU-lidstaten, de VS, Japan, Australië en Canada ondertekenen het VN-verdrag niet. Volgens Kamp staat het nieuwe verdrag op gespannen voet met een open en vrij internet zoals Nederland in de Telecommunicatiewet heeft vastgelegd.

Minister Henk Kamp: ‘Internetvrijheid is een groot goed. Het nieuwe verdrag maakt het voor overheden mogelijk om internet te censureren en de digitale vrijheid van mensen aan banden te leggen. Dat is voor Nederland niet acceptabel.’

Er bestaan al sinds 1988 internationale afspraken in VN-verband op het gebied van telefonie. Veel landen willen deze VN-afspraken moderniseren en uitbreiden naar internet. Voor de meeste westerse landen gaat dit veel te ver. Zo bevat het nieuwe verdrag bepalingen over veiligheid van netwerken en het voorkomen van spam die landen vergaande mogelijkheden geven om het internetgebruik van mensen te controleren en aan banden te leggen. Het nieuwe verdrag treedt op 1 januari 2015 alleen in werking voor de landen die wel hebben getekend.

Onderhandelingen

Nederland heeft zich tijdens de WCIT met gelijkgezinde landen sterk gemaakt voor een open en vrij internet. Het nieuwe verdrag dat uiteindelijk in Dubai tot stand is gekomen, inclusief de aangenomen resoluties, staat echter op gespannen voet met dat uitgangspunt. Sommige bepalingen kunnen zo uitgelegd worden dat ze censuur en onnodige controle door overheden legitimeren. De tekst kan daarmee door overheden gebruikt worden om het internet te reguleren, zonder dat zij daarbij inspraak van bedrijven en het maatschappelijk middenveld inwinnen.

Geen consensus

Ondanks felle tegenstand van westerse landen, waaronder de gehele EU, de VS, Japan, Australië en Canada, zijn onderdelen van het verdrag niet via consensus maar, heel ongebruikelijk, via stemming aangenomen. Deze en andere landen hebben dan ook besloten het VN-verdrag nu niet te ondertekenen. Het verdrag is tot nog toe slechts door 89 van de 152 deelnemende landen ondertekend. Het niet ondertekenen van het verdrag heeft geen gevolgen voor de technische besturing van de nationale telecommunicatienetwerken waar onder andere het mondiale internet gebruik van maakt. Bovendien is de besturing grotendeels geregeld via commerciële afspraken. Het nieuwe verdrag treedt op 1 januari 2015 in werking, maar zal voor Nederland en andere niet-ondertekenaars niet bindend zijn zonder een expliciet toetredingsbesluit.

In de komende periode zal Nederland zich samen met de andere EU-lidstaten en de Europese Commissie beraden op de ontstane situatie en de benodigde vervolgstappen om een open en vrij internet te blijven bieden. De ondertekenaars zullen namelijk zeer waarschijnlijk gezamenlijk trachten om de met dit verdrag ingeslagen weg van meer overheidscontrole over het internet en de inhoud van het berichtenverkeer te vervolgen.

Nieuw verdrag

Het bestaande verdrag uit 1988 richtte zich op het regelen van het internationale telecommunicatieverkeer. In de meeste landen was destijds de markt nog niet geliberaliseerd en vond de financiële afwikkeling van het telefonie- en eenvoudige dataverkeer plaats via een stelsel van tariefafspraken tussen overheden en staatsbedrijven. Met de liberalisering van de markt is het meeste internationale verkeer nu gebaseerd op commerciële overeenkomsten, waardoor dergelijke tariefafspraken vrijwel geen betekenis meer hebben. Europa had zich dan ook eerder op het standpunt gesteld dat zou kunnen worden volstaan met beëindiging van het bestaande verdrag, en dat herziening niet nodig was. Een meerderheid van de bij ITU aangesloten landen wilde wel een herziening. Europa is uiteindelijk daarmee akkoord gegaan onder een aantal voorwaarden. Een daarvan was dat de werkingssfeer van het verdrag niet zou worden uitgebreid naar internet

Nieuwe elementen

Het nieuwe verdrag bevat de volgende nieuwe elementen:

  • meer tarieftransparantie, met name bij internationale roaming;
  • het streven naar zo hoog mogelijke bescherming van internationale netwerken (veiligheid en robuustheid van netwerken);
  • een oproep tot samenwerking ter voorkoming van ongewenste grootschalige communicatie (unsolicited bulk electronic communications, oftewel spam);
  • er is een nieuwe definitie van aanbieders die onder het verdrag vallen (authorized operating agencies);
  • het verbeteren van toegangsmogelijkheden tot telecommunicatiediensten voor mensen met een beperking;
  • het streven naar bewuster energiegebruik en het verminderen van het afval van elektronische apparaten (zogenoemde e-waste);
  • een resolutie over de verbreding van het verdrag naar het internetdomein.

Mensenrechten

Omdat de bepalingen in de ITR’s sterk samenhangen met mensenrechten is met inzet van landen die deel uitmaken van de zogenoemde Freedom Online Coalitie, waaronder Nederland, uiteindelijk een bepaling hierover in de preambule van het verdrag opgenomen: ‘Member States affirm their commitment to implement these Regulations in a manner that respects and upholds their human rights obligations’. De volgende onderwerpen zijn na veel discussie buiten het verdrag gehouden:

  • verplichte doorgifte van internet adresseringsinformatie en het recht van landen om routeringinformatie op te vragen;
  • het controleren, uitgeven en beheren van internetnamen en -adressen door de overheid;
  • differentiëren in prijs en kwaliteitsniveau van (internet)verbindingen en de mogelijkheid om de afzenders van de internetdiensten meer te laten betalen.

Scope

Uitgangspunt van de ITU is dat alle beslissingen genomen worden op basis van consensus. Hoewel stemmen mogelijk is komt dit zelden of nooit voor. Toch is in Dubai twee keer gestemd, waaronder over een resolutie over uitbreiding van het verdrag naar internet. Uiteindelijk is een tekst geconcludeerd, waarna diverse landen, waaronder Nederland en alle andere EU-landen, de VS, Japan, Australië en Canada, hadden aangekondigd deze niet tijdens de slotceremonie van de Conferentie te zullen ondertekenen. De reden daarvoor is dat de resolutie over internet een directe verbreding van de scope van het verdrag naar het internetdomein betekent.

Verder is een aantal bepalingen in het verdrag voor tweeërlei uitleg vatbaar, waardoor diepgaande controle en censuur op het internet door overheden gerechtvaardigd zou kunnen worden. Dit betreft met name de bepalingen over het voorkomen van spam en het borgen van veiligheid van netwerken. De bepaling over spambestrijding laat ruimte voor overheidscontrole op de inhoud van het internetverkeer. De bepaling over veiligheid lijkt te gaan over weerbaarheid van robuuste netwerken, maar kan ook uitgelegd worden als overheidsinvloed op content en netwerkverkeer.

Ook maakt de nieuwe definitie van ‘authorized operating agencies’ niet duidelijk of hieronder ook private aanbieders of aanbieders van overheidsnetwerken vallen. Over de genoemde onderwerpen is tijdens de conferentie moeizaam onderhandeld, maar wijzigingen in deze bepalingen waren voor een aantal niet-westerse landen niet bespreekbaar. Daardoor is niet duidelijk wat de precieze intenties van deze landen met deze passages zijn.

Vervolg

In mei 2013 wordt het World Telecommunications Policy Forum van de ITU gehouden. Ook daar zal internet waarschijnlijk weer prominent op de agenda staan. In de komende maanden zullen de gezamenlijke beleidslijnen en inzet met de EU-lidstaten en de Europese Commissie worden afgestemd.

Nederland heeft zich tijdens de WCIT met gelijkgezinde landen terecht sterk gemaakt voor een open en vrij internet. Het verdrag staat op gespannen voet met het Nederlandse uitgangspunt van een vrij en open internet en kan, samen met de aangenomen resoluties, in de toekomst aangegrepen worden om het huidige multi-stakeholder model voor de besturing van het internet (met een gezamenlijke verantwoordelijkheid voor bedrijven, overheden en civil society) uit te hollen.

BTG: Verbinding, verbreding en verdieping

Branchevereniging ICT en Telecommunicatie Grootgebruikers (BTG) behartigt de belangen van Nederlandse bedrijven en instellingen door kennis over te dragen en ervaringen uit te wisselen o.a. tijdens events

BTG in beeld en geluid

Expertsessies

  • Geen evenementen
  • Magazine

    BTG in Business - Voorjaar 2022
    Lees de laatste editie

    Meld je aan voor onze nieuwsbrief!

    Op de hoogte blijven van evenementen en het laatste nieuws? Schrijf je dan nu in voor onze nieuwsbrief.
    • Dit veld is bedoeld voor validatiedoeleinden en moet niet worden gewijzigd.