Empathic computing: van wearables tot biohackers

business_trendsDe afgelopen jaren is informatietechnologie steeds persoonlijker en socialer geworden en nadrukkelijker aanwezig. De opkomst van wearable computing en andere vormen van zogenoemde empathic things lijkt een logische volgende stap: nog intiemer, nog meer op de mens gericht, en altijd en overal aanwezig. In een tweede onderzoeksnotitie verkent VINT, het verkenningsinstituut voor nieuwe technologie, onderdeel van Sogeti, de op handen zijnde transitie naar een meer empatische vorm van informatisering. Welkom in de wereld van digitale tatoeages, slimme jurken en digitale pillen.

In de notitie verkennen de onderzoekers het nieuwe post-pc tijdperk op basis van concepten als het lichaam als wachtwoord, de quantified employee, nieuwe systems of engagement, byod-beleid en vragen rond privacy, security en controle.

Er zijn steeds meer apparaten die onze stappen tellen, onze bloeddruk registreren of de temperatuur in huis meten, onze locatie bepalen of onze gesprekken volgen. We maken een explosie mee van computers in soorten, maten en vormen – om, op of in het lichaam – die zich steeds slimmer gedragen en intuïtiever aansluiten op de mens. Biohacking is in dit verband een trend die naar Europa is overgewaaid vanuit de Verenigde Staten. De beweging onderzoekt de maakbaarheid van het leven, onder meer door het aanpassen van genetisch materiaal.

Hype cycle for emerging technologies 2013, Gartner

Hype cycle for emerging technologies 2013, Gartner

Byowd

Op basis van de geprognotiseerde verkoopcijfers van allerlei wearable computing-apparaten verwachten de onderzoekers dat de adoptie van empathic things binnen organisaties onderdeel zal worden van het byod-beleid. Binnen nu en vijf jaar zullen apparaten zoals Google Glass, de Pebble, de Fitbit Flex en hoogstwaarschijnlijk de Apple iWatch op de werkvloer gemeengoed zijn. Vergelijkbaar met de introductie van de smartphone en de tablet zullen werknemers deze zelf aanschaffen en vervolgens verwachten dat de organisatie hen ondersteunt in het gebruik hiervan. Simpelweg omdat zij deze apparaten gebruiken om hun werk te doen. Wearables versnellen volgens de onderzoekers de noodzaak voor een flexibele byod-strategie binnen organisaties. Van byod naar byowd. Sommigen noemen het overigens wear your own device (wyod) in plaats van bring your own wearable device. Maar dat terzijde. Een ding is zeker: de consumerization of it gaat volgens de onderzoekers gewoon door.

Post-pc tijdperk

De vraag dringt zich volgens de onderzoekers op hoe men met de volgende fase van het post-pc tijdperk betekenisvolle business-impact kan genereren. Drie dingen weten we volgens hen zeker:

  1. Empathic things zetten de verschuiving in ons denken van producten richting services voort. Services worden gecreëerd in systemen, niet in apparaten.
  2. Empathic things intensiveren en verlengen de relatie met klanten; ze zetten personalisering en hypertargeting verder door.
  3. Empathic things zorgen voor verschuivingen op de werkvloer door quantified employees, nieuwe systems of engagement en uitdagingen voor het byod-beleid.

Goedkope sensoren

Vanaf 2000 is de wereld een paar maal op de schop gegaan en de ontwikkelingen gaan volgens de VINT-onderzoekers steeds sneller. Sociale netwerken, mobiele platforms en apps, geavanceerde analytics en big data, cloud en de kunstmatige intelligentie van IBM’s Watson. Innovatie duurt altijd net iets langer dan gedacht, maar miniaturisering, goedkope sensoren, smartphones in de broekzak van miljarden mensen, autonome systemen, betere batterijen, zelfrijdende auto’s en slimme software in de cloud laten er geen twijfel over bestaan: er is sprake van een megatrend.

Alles is terug te brengen tot de keten human-to-machine (H2M), machine-to-machine (M2M) en machine-to-human (M2H). In eenvoudige en complexe event- en procesketens is het de automatisering die steeds verder ingrijpt in het leven zelf. Maar slimme steden, kunstmatige intelligentie, smartphones, digitale surveillance enzovoort zijn volgens VINT niet zonder risico. Vandaar dat we naast de technologische maakbaarheid en de organisatorische uitvoerbaarheid ook aandacht moeten besteden aan de economische haalbaarheid en de sociale wenselijkheid. Want bottom-line is het niet zo maar een kwestie van slimme dingen maken – het gaat vooral om slimme dingen doen.

Evolutie

Het is een evolutie, geen revolutie. Empathic computing is een volgende stap in een langere evolutionaire ontwikkeling en geen revolutie, ondanks dat de gevolgen voor de informatiesamenleving in de voorzienbare toekomst spectaculair kunnen zijn. Dat computers steeds persoonlijker worden en dichter op de huid van mensen komen, is iets dat immers al veel langer aan de gang is: van mainframe computer naar desktop, smartphone, Google Glass, digitale tattoo’s naar slimme techpillen. De informatiesamenleving wordt steeds persoonlijker en het invoelend vermogen van apparaten en systemen wordt steeds groter, dankzij sensors, actuators en andere onderdelen van het internet of things.

Context

Context is king, inleven de norm. Wie Twitter en Facebook beschouwt als gadgets en een storende onderbreking van waar ‘echte’ ict over gaat, staat volgens de onderzoekers een verrassing te wachten. Empathic things komen er onvermijdelijk aan. In, op en om het lichaam, helpen ze ons in de interactie met systemen en de omgeving. Samen met andere connected things ontstaan ecosystemen die steeds slimmer worden en ons proactief helpen. Om echt van een systeem te kunnen houden moet het empathie kunnen tonen. Niet als vaag, ongedefinieerd gevoel, nee, concreet kunnen inschatten waar de klant, gebruiker of medewerker op elk specifiek moment behoefte aan heeft. Een dialoog aangaan, al dan niet via de data van het lichaam dat als interface optreedt. Uit een rijke context wordt dan een waardevolle interactie aangeboden. Ook weer via things, enchanted objects of misschien gewoon via onze laptop of tablet. We kunnen spreken over empathie, maar eigenlijk spreken we over de mens en zijn drijfveren. Dat geldt voor empathische systemen, maar ook voor de ethische kwesties rondom things, biohackables, privacy en dwangmatig informatiegedrag.

Sander Duivestein, trendwatcher bij VINT:

Wat handig en verstandig is en wat de perken te buiten gaat, ligt soms dicht bij elkaar.

Google Glass

Zoek de balans tussen empathisch en pathetisch. Misschien is de belangrijkste conclusie wel dat we aan een groot sociologisch experiment zijn begonnen waarvan we de uitkomst nog niet exact kennen. De technologische mogelijkheden zullen ons volgens de onderzoekers de komende jaren confronteren met tal van nieuwe vragen en nieuwe afwegingen waar we een antwoord op moeten vinden. Neem alleen al Google Glass. Kan heel handig zijn in de operatiekamer, maar in een klaslokaal of in een bar kan het al snel leiden tot pathetisch gedrag. Wat handig en verstandig is en wat de perken te buiten gaat, ligt soms dicht bij elkaar. Een werkgever die buschauffeurs met zogenoemde seeing machines controleert op afwijkend gedrag, dat is mogelijk ‘pathetisch’ in de ogen van de chauffeur, in de ogen van de passagiers is zo’n empathisch systeem gewoon een kwestie van meer veiligheid.

Als zorgverzekeraars de kosten van de zorg kunnen drukken door middel van empathic computing is dat een oplossing voor een torenhoog probleem. Maar een maatschappij waarin we mensen gaan uitsluiten op basis van een ongezonde levensstijl, in combinatie met technologie die ons constant monitort, dat klinkt weer pathetisch.

Scenario’s

De onderzoekers noemen  zeven mogelijke nabije waarheden, de scenario’s voor de toekomst. De korte scenario’s die de onderzoekers presenteren, zijn:

  1. het leven was nog nooit zo eenvoudig;
  2. mensen krijgen superkrachten;
  3. het lichaam is het wachtwoord;
  4. de ‘quantified employee’ is de werknemer van de toekomst;
  5. gezondheidszorg van genezen naar voorkomen.
  6. producten beoordelen of je een wenselijke klant bent;
  7. empathic things als de nieuwe goudmijn voor spionage.

Zoals dat voor elke technologie geldt, zal ook hier per organisatie en bedrijfstak een eigen afweging moeten worden gemaakt, en ‘nabije waarheden’ zijn nog geen absolute zekerheden.

Zes business to do’s

Empathic things

Empathic things

De onderzoekers identificeren tot slot zes 'business to do’s' die rekeninghouden met de mogelijke scenario’s.

  • Kies voor digital first. Empathic things voegen een nieuwe digitale laag toe aan de businesspraktijk. Dit opent deuren tot nieuwe wijze van betrokkenheid met klanten, werknemers en partners in digitale ecosystemen. Nieuwe consumentendata opent deuren voor nieuwe saleskansen. Gartner verwacht dat in 2020 consumenten data afkomstig van wearables things al 5 procent van de verkopen onder de allergrootste bedrijven zal voeden. Die data is met name interessant voor adverteerders doordat deze nog persoonlijker is dan het webgedrag van consumenten, advertenties kunnen dus nog verder op maat gemaakt worden met de hoop op hogere conversie.
  • Bouw systems of engagement. Statische ict-systemen zijn onderdeel van het verleden, dynamische en inlevende systemen zijn de toekomst. Daarbij moet opgemerkt worden dat de waarde nauwelijks gecreëerd wordt in de apparaten zelf, maar in het ecosysteem waar dat apparaat deel van uitmaakt. Wanneer iemand een zogenoemde activity tracker draagt, komt de echte waarde in de applicatie die de data inzichtelijk maakt. Het open karakter van de programmeerinterface (de api) waarmee de service gekoppeld kan worden aan andere diensten, bepaalt of de data gedeeld kan worden in relevante communities.
  • Analyseer waar connectiviteit iets kan toevoegen. De unieke kracht van empathic computing en things wordt pas ontsloten als het connectiviteit toevoegt waar dat eerder niet mogelijk was. Voor een vorkheftruckchauffeur is het onmogelijk om een laptop op schoot te hebben. Een digitale bril die de juiste informatie ontsluit, voegt daarom connectiviteit toe waar dat eerder niet mogelijk was. Kijk naar gaten in de informatiedekking van werknemers. Waar kunnen realtime connecties met informatie waarde toevoegen en iets bijdragen aan het werk dat iemand doet? Al is het maar om het gemakkelijker te maken, of efficiënter. Waarde wordt bepaald door de mate waarop de informatie aansluit bij en inspeelt op de context van de gebruiker.
  • Bouw betere knowledge bases. Data moet worden voorzien van de juiste metadata om in de context van de gebruiker te kunnen worden gebruikt. Hoe meer datapunten, des te beter deze kunnen worden ontsloten op het juiste moment en op de juiste manier. Datapunten als identiteit, locatie en geschiedenis liggen voor de hand, maar het duurt niet lang voordat temperatuur, weer, vochtigheid, haptische feedback op stimuli, gezichtsuitdrukking en emoties ook als datapunt kunnen worden opgeslagen met behulp van verschillende sensoren.
  • Sla de brug tussen early adopters en mainstreamgebruikers. Waarschijnlijk zijn er in jouw directe omgeving early adopters van bijvoorbeeld allerhande activity trackers te vinden. Nodig deze uit voor een pilot waarin je bijvoorbeeld in een sociaal ecosysteem collega’s bewegingsdata of stressdata laat delen. Welke inzichten kun je hieruit opdoen met betrekking tot de gezondheid van werknemers en wat zijn de effecten van het openbaar delen van dit soort data? Je kunt bijvoorbeeld uitvinden wat drukke knooppunten op jouw kantoor zijn met behulp van locatiedata of welke tijdstippen er het meeste stress opleveren. Schaf ook gericht wat empathic things aan met een raakvlak met jouw business en laat werknemers deze gebruiken in hun praktijk en de inzichten delen met collega’s. Om echt succesvol te zijn dien je te beseffen dat de grote meerderheid van jouw personeel minder interesse heeft en anders gemotiveerd zal zijn dan de early adopters en innovatoren. Om het gat te dichten tussen deze twee groepen en veel meer mensen te kunnen bereiken, moet je je plannen niet te veel afstemmen op deze laatstgenoemde groep.
  • Breng privacy op orde. Met technologie die zo dicht op de huid zit, was de data nog nooit zo persoonlijk en daarmee privacy nog nooit zo belangrijk. Het is volgens de onderzoekers daarom goed om duidelijk te maken in pilots of andere toepassingen welke data verwerkt wordt, wat ermee gebeurt en betrokkenen controle te geven over de eigen data. Maak privacy onderdeel van het design. Belangrijk is dat de uitruil duidelijk is: wat levert het een gebruiker op zijn data te delen?

Conclusie

Met de opkomst van intieme technologie vervaagt de grens tussen mens en machine. Het maakt ons leven gemakkelijker dan ooit. Bestaande zintuigen worden versterkt of nieuwe zintuigen worden zelfs toegevoegd. Onze gezondheidszorg verschuift van genezen naar voorkomen. Tegelijkertijd zijn we straks niet meer vrij om alles te doen en te laten. Een persoonlijke digitale toezichthouder is heel wat anders dan de persoonlijke butler. Daarmee komen grote vragen op ons af in relatie tot privacy, controle, sociale acceptatie en dwangmatig gedrag.

Empathic things is het tweede rapport in de reeks van vier rapporten over internet of things die VINT lanceert. In het najaar van 2013 kwam het eerste rapport met de titel Things, internet van businesskansen uit. De trend van empathic things wordt volgens VINT op dit moment gekenmerkt door enerzijds onzekerheid over de vraag hoe sterk producten als Google Glass aan zullen slaan en anderzijds de magische potentie tot innovatieve toepassingen die erin verscholen ligt. De optelsom van wat sociaal wenselijk is, economisch haalbaar en technologisch mogelijk, bepaalt volgens de onderzoekers uiteindelijk onze toekomst. Dat geldt niet alleen voor de individuele keuzes die we maken, maar ook voor de grotere maatschappelijke vraagstukken. De voorspelling dat apparaten zoals Google Glass, de Pebble, de Fitbit Flex en Apple iWatch binnen nu en vijf jaar hoogstwaarschijnlijk gemeengoed zullen zijn op de werkvloer, dwingt ook BTG-leden om dergelijke trends op de voet te blijven volgen.

BTG: Verbinding, verbreding en verdieping

Branchevereniging ICT en Telecommunicatie Grootgebruikers (BTG) behartigt de belangen van Nederlandse bedrijven en instellingen door kennis over te dragen en ervaringen uit te wisselen o.a. tijdens events

BTG in beeld en geluid

Expertsessies

Magazine

BTG in Business - Voorjaar 2022
Lees de laatste editie

Meld je aan voor onze nieuwsbrief!

Op de hoogte blijven van evenementen en het laatste nieuws? Schrijf je dan nu in voor onze nieuwsbrief.
  • Dit veld is bedoeld voor validatiedoeleinden en moet niet worden gewijzigd.