Het Adviescollege ICT-toetsing (AcICT) is zeer kritisch over het programma Implementatie Generieke Functies van het ministerie van VWS. Het programma moest de gegevensuitwisseling in de zorg verbeteren, maar volgens het adviescollege zijn de resultaten tot nu toe zeer beperkt en is een fundamenteel andere aanpak nodig.
De generieke functies waren bedoeld om zorggegevens beter vindbaar, toegankelijk, uitwisselbaar en herbruikbaar te maken. Daarmee zouden zij moeten bijdragen aan betere zorg, meer veiligheid en uiteindelijk ook lagere kosten. In de praktijk blijkt de uitvoering echter veel complexer dan voorzien. Doelen zijn te ambitieus geformuleerd, concrete problemen zijn onvoldoende scherp gemaakt en een overkoepelende architectuur ontbreekt nog altijd.
Het adviescollege stelt dat VWS te weinig regie voert en dat de samenhang met andere programma’s onvoldoende is. Daardoor blijven resultaten uit, terwijl juist in de zorg betrouwbare digitale infrastructuur van groot maatschappelijk belang is. Alleen de functies Dezi en Mitz lijken volgens het advies mogelijk nog perspectief te hebben, maar ook daar zijn stevige aanpassingen nodig. Voor andere onderdelen, zoals adressering, lokalisatie en autorisatie, adviseert het AcICT om te stoppen met de huidige aanpak.
De kritiek past in een bredere discussie over de sturing op vitale digitale voorzieningen. Hetzelfde adviesorgaan adviseerde recent ook in de zaak rond Solvinity en DigiD, waar vragen spelen over continuïteit, afhankelijkheden en digitale soevereiniteit. Daarmee wordt opnieuw zichtbaar hoe belangrijk heldere governance, security, privacy, beschikbaarheid en uitvoerbaarheid zijn bij digitale infrastructuur die burgers, bedrijven en publieke organisaties dagelijks gebruiken.
Voor de IT- en communicatiesector is de les duidelijk: digitalisering vraagt niet alleen om ambitie, maar vooral om realistische fasering, duidelijke verantwoordelijkheden en nauwe samenwerking tussen overheid, gebruikers en leveranciers. Generieke oplossingen kunnen waardevol zijn, maar alleen wanneer zij vertrekken vanuit concrete knelpunten in de praktijk en worden ondersteund door een robuuste architectuur.
De zorgsector heeft behoefte aan digitale voorzieningen die veilig, betrouwbaar en schaalbaar zijn. Dat vraagt om minder versnippering, meer uitvoeringskracht en een aanpak waarin technologie daadwerkelijk bijdraagt aan maatschappelijke waarde. Juist daar ligt de kern van de opgave: digitale innovatie moet niet alleen worden bedacht, maar ook werken in de praktijk.