Artificial Intelligence (AI) wordt steeds zichtbaarder in de Nederlandse ziekenhuissector, maar de realiteit blijkt weerbarstiger dan de verwachtingen. Uit de recente AI Monitor Ziekenhuizen 2026 van M&I/Partners blijkt dat ziekenhuizen volop investeren in AI, maar dat de daadwerkelijke impact in de praktijk nog beperkt is.
Wat opvalt, is dat de belofte van AI onverminderd groot blijft. Ziekenhuizen verwachten duidelijke verbeteringen in de ervaring van zowel patiënten als zorgprofessionals. Tegelijkertijd laat de praktijk van de afgelopen jaren zien dat deze effecten zich nog maar mondjesmaat vertalen naar concrete resultaten. De impact blijft in veel gevallen neutraal, terwijl de financiële baten zelfs achterblijven of negatief uitpakken. Daarmee wordt duidelijk dat AI geen snelle oplossing is voor de uitdagingen in de zorg, maar eerder een langetermijntransformatie die vraagt om structurele keuzes.
Die spanning tussen ambitie en realiteit is kenmerkend voor de huidige fase waarin AI zich bevindt. De technologie wordt inmiddels breed verkend en toegepast, maar vooral in kleinschalige initiatieven. Slechts een beperkt aantal ziekenhuizen slaagt erin om AI daadwerkelijk op grotere schaal te implementeren. Het merendeel bevindt zich nog in de fase van pilots en experimenten. Dat is op zichzelf niet verrassend, maar het onderstreept wel de noodzaak om de stap naar opschaling beter te organiseren.
Interessant is dat de focus van AI in ziekenhuizen verschuift. Waar aanvankelijk vooral werd gekeken naar medische toepassingen, zoals diagnostiek, zien we nu dat AI steeds vaker wordt ingezet om processen te ondersteunen. Administratie, facturatie en communicatie blijken momenteel de domeinen waar de meeste directe waarde wordt gerealiseerd. Dat laat zien dat de eerste tastbare impact van AI vooral ligt in het efficiënter organiseren van zorg.
De grootste uitdaging ligt echter niet in de technologie zelf, maar in de organisatie eromheen. Veel ziekenhuizen geven aan dat financiële ruimte ontbreekt om AI verder te ontwikkelen. Daarnaast is er nog een duidelijke kloof in kennis en bewustzijn onder medewerkers, en blijkt het lastig om bestaande processen en structuren aan te passen aan nieuwe technologie. AI vraagt niet alleen om innovatie, maar om verandering van werkwijzen, governance en cultuur.
Tegelijkertijd is er wel degelijk vooruitgang zichtbaar. Steeds meer ziekenhuizen hebben een duidelijke visie en strategie voor AI ontwikkeld en werken aan beleid en governance. AI krijgt daarmee een vaste plek binnen de organisatie en ontwikkelt zich van experiment naar structureel onderdeel van de bedrijfsvoering. Ook de snelle opkomst van generatieve AI versnelt deze beweging.
Wat deze ontwikkeling extra relevant maakt, is de bredere context waarin ziekenhuizen opereren. Vraagstukken rondom regelgeving, datagebruik en digitale soevereiniteit spelen een steeds grotere rol. AI is daarmee niet alleen een technologische innovatie, maar ook een strategisch vraagstuk dat raakt aan autonomie, samenwerking en publieke waarden.
Voor BTG en haar achterban is dit een herkenbaar thema. De inzet van AI in de zorg laat zien hoe technologie, beleid en maatschappelijke impact samenkomen. Binnen het jaarthema ‘Connecting Tech to Society’ draait het niet alleen om innovatie, maar om het vermogen om technologie verantwoord en schaalbaar te implementeren.
De kernvraag is dan ook niet of AI de zorg gaat veranderen, maar hoe snel en effectief we in staat zijn om deze technologie daadwerkelijk te laten landen in de organisatie. Dat vraagt om samenwerking tussen zorginstellingen, technologiepartners en overheid.