Staatssecretaris Willemijn Aerdts van Economische Zaken heeft de voorgenomen overname van Solvinity door het Amerikaanse Kyndryl verboden. Zij volgt daarmee het advies van het Bureau Toetsing Investeringen (BTI), dat de transactie heeft onderzocht op grond van de Wet ongewenste zeggenschap telecommunicatie. Volgens het BTI kon de overname mogelijk risico’s vormen voor het publieke belang.
De staatssecretaris schrijft in haar Kamerbrief dat zij, mede vanwege signalen dat afronding van de transactie aanstaande was, geen andere mogelijkheid zag dan het verbod op dat moment te nemen ter bescherming van het publieke belang.
Solvinity is een Nederlandse cloud- en IT-dienstverlener die een rol speelt in de digitale infrastructuur rond publieke dienstverlening. Het bedrijf is onder meer betrokken bij de opslag van gegevens die worden gebruikt voor DigiD. Via DigiD wisselen burgers gegevens uit met onder meer de Belastingdienst, zorgverzekeraars en pensioenfondsen.
De voorgenomen overname door Kyndryl leidde de afgelopen periode tot zorgen bij ICT-experts en in de Tweede Kamer. Daarbij ging het met name om vragen rond datatoegang, continuïteit, afhankelijkheid van buitenlandse technologiepartijen en de bescherming van vitale digitale processen.
Petra Claessen, voorzitter van BTG, noemt het besluit begrijpelijk gezien de maatschappelijke gevoeligheid van het dossier, maar wijst er ook op dat de onzekerheid lang heeft geduurd.
“Dit besluit liet lang op zich wachten. Juist bij dossiers die raken aan digitale infrastructuur, publieke dienstverlening en nationale veiligheid is duidelijkheid van groot belang. Organisaties, gebruikers en marktpartijen moeten weten waar zij aan toe zijn. In dit soort situaties zijn snelheid, voorspelbaarheid en heldere communicatie geboden.”
Volgens Claessen laat de kwestie zien dat digitale infrastructuur inmiddels een strategische basisvoorziening is geworden. Besluiten over eigenaarschap en zeggenschap binnen die infrastructuur hebben daardoor niet alleen een economische, maar ook een maatschappelijke en bestuurlijke betekenis.
“Cloud, dataopslag, digitale identiteit en connectiviteit zijn geen gewone bedrijfsprocessen meer. Ze vormen de ruggengraat van de digitale samenleving. Wanneer daar risico’s ontstaan of onduidelijkheid over bestaat, moet sneller duidelijk worden welke afwegingen worden gemaakt en welke publieke belangen voorop staan.”
De staatssecretaris benadrukt in haar Kamerbrief dat de investeringstoets landenneutraal, risico-gebaseerd en proportioneel is. Het verbod ziet volgens haar op deze specifieke overname en niet op buitenlandse technologiebedrijven in algemene zin.
Die nuance is volgens Claessen belangrijk. Nederland blijft afhankelijk van internationale samenwerking en van technologiebedrijven uit binnen- en buitenland. Tegelijkertijd vraagt die afhankelijkheid om duidelijke spelregels.
“Het gaat niet om het sluiten van markten, maar om het beschermen van publieke belangen. Zorgvuldigheid is daarbij noodzakelijk, maar langdurige onzekerheid is onwenselijk. Zeker wanneer het gaat om voorzieningen die essentieel zijn voor burgers, bedrijven en overheid.”
De kwestie rond Solvinity past in een bredere discussie over digitale soevereiniteit, cloudbeleid, cybersecurity en strategische afhankelijkheden. Steeds vaker blijkt dat digitale infrastructuur direct raakt aan maatschappelijke continuïteit en nationale veiligheid.
Volgens Claessen vraagt dat om meer samenhang in beleid en om snellere besluitvormingsprocessen wanneer publieke belangen in het geding zijn.
“De structurele les is dat Nederland eerder moet weten waar de kritieke afhankelijkheden zitten. Dan kunnen overheid en markt ook eerder handelen. Duidelijke kaders vooraf zijn beter dan ingrijpen op het moment dat een transactie al bijna is afgerond.”
Kyndryl kan nog naar de rechter stappen om het besluit aan te vechten. Het bedrijf heeft laten weten teleurgesteld te zijn over het besluit.