Nederland dreigt zijn sterke internationale concurrentiepositie te verliezen door een structurele stagnatie in productiviteit en achterblijvende investeringen in digitalisering en innovatie. Dat blijkt uit het recente RaboResearch-rapport ‘Concurrentiekracht en brede welvaart’.
Hoewel Nederland nog altijd tot de internationale kopgroep behoort, staat de productiviteit in internationaal concurrerende sectoren al veertien jaar vrijwel stil. Deze ontwikkeling zet het toekomstige verdienvermogen van de Nederlandse economie onder druk en maakt het land kwetsbaar in een snel veranderend geopolitiek en technologisch speelveld.
Volgens de onderzoekers hangt de stagnatie nauw samen met een structureel tekort aan investeringen in Research & Development (R&D) en een relatief lage kapitaalintensiteit. Met name in sectoren als ICT-diensten, industrie en technologie blijft Nederland achter ten opzichte van koplopers zoals de Verenigde Staten en Denemarken.
Daarnaast signaleren experts dat Nederland onvoldoende profiteert van sleuteltechnologieën zoals kunstmatige intelligentie (AI), quantum computing, halfgeleiders en fotonica. Deze technologieën zijn juist essentieel voor toekomstige economische groei en maatschappelijke weerbaarheid.
Ook de digitale infrastructuur – traditioneel een sterk punt van Nederland – komt onder druk te staan door vertraagde vergunningverlening en uitblijvende investeringen. Dit vormt een rem op verdere digitalisering en innovatie.
In vergelijking met Denemarken blijkt dat een sterke institutionele kwaliteit en consistente investeringen in technologie leiden tot hogere productiviteitsgroei en een robuuster economisch ecosysteem. De Verenigde Staten blijven wereldwijd de benchmark, met aanzienlijk hogere productiviteitsniveaus in zowel technologie als ICT-diensten.
Voor Nederland betekent dit dat het versterken van het innovatievermogen en het verbeteren van de randvoorwaarden – zoals regelgeving, energiezekerheid en toegang tot talent – cruciaal zijn om concurrerend te blijven.
De recente spanningen op de energiemarkt, mede veroorzaakt door conflicten in het Midden-Oosten, vergroten de druk op energie-intensieve sectoren. Tegelijkertijd benadrukken deze ontwikkelingen het belang van technologische innovatie en strategische autonomie.
Het rapport onderstreept dat concurrentiekracht en brede welvaart onlosmakelijk met elkaar verbonden zijn. Investeringen in technologie dragen niet alleen bij aan economische groei, maar ook aan maatschappelijke stabiliteit en welzijn.
Petra Claessen, voorzitter BTG, plaatst de bevindingen in een bredere context: “De uitkomsten van dit rapport bevestigen wat wij als BTG al langer signaleren: Nederland kan niet achteroverleunen. Digitalisering en technologische innovatie zijn geen keuze meer, maar een randvoorwaarde voor onze economische én maatschappelijke toekomst.”
Claessen benadrukt dat juist de ICT- en communicatiesector een sleutelrol speelt in het doorbreken van de productiviteitsstagnatie: “Als branchevereniging zien wij dat investeringen in digitale infrastructuur, data, AI en cybersecurity direct bijdragen aan productiviteit en weerbaarheid. Tegelijkertijd constateren we dat deze investeringen in Nederland nog onvoldoende op schaal plaatsvinden.”
Volgens Claessen vraagt dit om een gezamenlijke aanpak van overheid, bedrijfsleven en kennisinstellingen binnen de zogeheten triple helix: “Binnen BTG brengen wij deze partijen actief samen. Alleen door samenwerking kunnen we versnellen.”
“We moeten nu doorpakken. Dat betekent: meer investeren in R&D, versnellen van besluitvorming en het versterken van onze digitale ecosystemen. Alleen zo behouden we onze positie als innovatieve koploper én bouwen we aan een toekomstbestendige samenleving.”
BTG roept beleidsmakers en marktpartijen op om digitalisering en innovatie hoger op de agenda te plaatsen. Structurele investeringen, betere samenwerking en een sterkere regierol van de overheid zijn noodzakelijk om het Nederlandse verdienvermogen veilig te stellen.
Zoals het rapport concludeert: zonder gerichte actie dreigt Nederland structureel terrein te verliezen, met directe gevolgen voor economie, samenleving en brede welvaart.
BTG blijft zich inzetten om deze urgentie te agenderen en om partijen te verbinden, met als doel: een sterke, duurzame en digitaal weerbare samenleving.”Connected by Tech; driven for Impact!”