Tijdens de DEI Summit 2026 werd opnieuw duidelijk dat samenwerking binnen digitale ecosystemen zich in hoog tempo ontwikkelt. De combinatie van actuele onderzoeksresultaten uit het ITeX Jaarboek 2025/2026 en praktijkervaringen uit het veld laat zien dat organisaties steeds bewuster sturen op kwaliteit van samenwerking, vertrouwen en gezamenlijke waardecreatie. De Summit werd georganiseerd door het Digital Ecosystems Institute (DEI). DEI focust zich al ruim vijf jaar op het ontwikkelen, ondersteunen en verspreiden van het ecosysteem-gedachtegoed.
ITeX Monitor: groei in omvang en diepgang
Een centraal onderdeel van de Summit was de toelichting op de ITeX Monitor, uitgevoerd door het Digital Ecosystems Institute in samenwerking met onderzoeksbureau Motivaction. Kevin Hengstz, senior research consultant bij Motivaction, presenteerde de belangrijkste inzichten uit het bijbehorende jaarboek .
De monitor kende het afgelopen jaar een sterke groei naar ruim 500 respondenten, waarmee het onderzoek een steeds representatiever beeld geeft van de markt. De gemiddelde NPS-score van +18 onder uitbesteders wordt als solide gezien, maar volgens Hengstz is dit slechts een eerste indicatie. “Tevredenheid is geen eendimensionaal begrip,” benadrukte hij. “Onder die ene score ligt een veel rijkere werkelijkheid.”
Van NPS naar ‘customer delight’
Die rijkere werkelijkheid werd tijdens de presentatie verder uitgediept. Naast de traditionele NPS-score werd gekeken naar onderliggende factoren zoals vertrouwen, verwachtingen en aanbevelingsgedrag. Dit leidt tot het bredere begrip ‘customer delight’.
Opvallend is dat organisaties met een relatief lagere NPS-score juist hoog kunnen scoren op deze diepere laag. Team Rockstars IT behaalde bijvoorbeeld de hoogste customer delight-score, vooral dankzij sterke prestaties op vertrouwen. Daarmee wordt zichtbaar dat duurzame samenwerking niet alleen draait om tevredenheid op hoofdlijnen, maar vooral om de kwaliteit van de relatie.
Kritische blik van serviceproviders
Een ander belangrijk inzicht uit de monitor is het verschil in perceptie tussen opdrachtgevers en serviceproviders. Waar opdrachtgevers hun leveranciers doorgaans positief beoordelen, zijn serviceproviders structureel kritischer op hun klanten.
Tijdens de Summit werd dit verklaard door het bredere referentiekader van serviceproviders, die met meerdere klanten tegelijk werken en daardoor meer vergelijkingsmateriaal hebben. Tegelijkertijd werd benadrukt dat deze kritische houding ook kansen biedt: juist waar klanten minder sterk presteren, kunnen leveranciers hun toegevoegde waarde vergroten.
Ecosystemisch denken als nieuwe norm
Naast de onderzoeksresultaten stond de ontwikkeling naar ecosystemisch samenwerken centraal. Bart van der Linden, medeoprichter en directeur van het Digital Ecosystems Institute, schetste hoe organisaties nog vaak vanuit lineaire structuren opereren, terwijl de praktijk juist gekenmerkt wordt door onderlinge afhankelijkheden.
Volgens Van der Linden vraagt dit om een verschuiving naar systeemdenken, waarbij niet alleen individuele prestaties, maar vooral de samenhang tussen projecten en organisaties centraal staat. Ecosystemen fungeren daarbij als een organisatiemodel waarin samenwerking structureel wordt ingebed.
Communities of practice: bouwen aan concrete modellen
De ontwikkeling van ecosystemen wordt binnen het DEI ondersteund door communities of practice zoals DESF en EiDT. Programmamanager Meldy van Dijken lichtte toe hoe binnen deze groepen wordt gewerkt aan concrete bouwblokken en best practices, samengebracht in het DEBB-model.
In de nieuwe jaargang worden deze communities samengevoegd en verder uitgebouwd. Belangrijke thema’s zijn onder meer het definiëren van het ‘ideale ecosysteem’ en de verdere invulling van de orchestrator-rol, die verantwoordelijk is voor samenhang en regie binnen complexe samenwerkingen.
Praktijkervaringen: van spoor tot woningcorporatie
De Summit bood ook ruimte voor praktijkverhalen. Peter Scheffer, migratiemanager bij ERTMS, gaf inzicht in de uitdagingen rondom de digitalisering van het spoor. In een veld met uiteenlopende belangen en internationale afhankelijkheden blijkt samenwerking een continu proces van afstemming, leren en bijsturen.
Ed de Myttenaere, CIO van Rochdale, ging in op de praktijk van IT-sourcing. Hij benadrukte dat veel trajecten nog steeds mislukken door onvoldoende voorbereiding en onduidelijke governance. Succesvolle samenwerking vraagt volgens hem om heldere rolverdeling, realistische contracten en vooral: investeren in de relatie. “Vertrouwen ontstaat niet op papier, maar in de interactie.”
Samenwerking als strategische succesfactor
De rode draad van de DEI Summit 2026 is duidelijk: samenwerking ontwikkelt zich van een operationeel vraagstuk naar een strategische succesfactor. Organisaties die in staat zijn om vertrouwen, governance en flexibiliteit te combineren, zijn beter toegerust om complexe digitale en maatschappelijke uitdagingen aan te pakken.
Petra Claessen, voorzitter van BTG, herkent deze ontwikkeling en plaatst deze in een bredere context: “De kracht van ecosystemen zit niet alleen in samenwerking, maar in de onderliggende digitale infrastructuur die dit mogelijk maakt. Zonder robuuste, veilige en interoperabele netwerken blijft samenwerking kwetsbaar. Juist daarom moeten we technologie, governance en samenwerking integraal benaderen.”
Zij wijst daarbij ook op het belang van inzichten uit onderzoeken zoals de ITeX Monitor. “Data van partijen als Motivaction laten zien dat vertrouwen en samenwerking de echte onderscheidende factoren zijn. Dat onderstreept dat we verder moeten kijken dan techniek alleen. Het gaat om het bouwen van duurzame digitale ecosystemen waarin partijen elkaar versterken.”
De inzichten uit het ITeX Jaarboek en de praktijkcases laten zien dat de toekomst ligt in ecosystemen waarin technologie, organisatie en menselijk gedrag onlosmakelijk met elkaar verbonden zijn. Daarmee verschuift de focus definitief van individuele prestaties naar gezamenlijke impact.