DICTU, de digitale dienstverlener van de Nederlandse Rijksoverheid, presenteert een innovatief toetsingsinstrument om de mate van digitale soevereiniteit van clouddiensten te beoordelen. Met dit instrument kan de overheid voortaan systematisch en transparant toetsen in hoeverre cloudaanbieders controle en autonomie bieden over data en technologie.
Publieke cloudplatforms van grote Amerikaanse hyperscalers zoals Microsoft, Google en Amazon domineren meer dan 70% van de wereldmarkt, wat de afhankelijkheid van Nederlandse overheden vergroot en risico’s oplevert op juridisch, technologisch en operationeel gebied. De introductie van het toetsingsinstrument speelt daarom in op een dringende behoefte om de digitale autonomie van het Rijk te versterken en publieke waarden beter te beschermen.
Het nieuwe instrument beoordeelt clouddiensten aan de hand van vijf criteria: juridisch, data en AI, technologie, operationeel en menselijk kapitaal. Hierbij wordt onder meer gekeken naar de juridische vestiging van de aanbieder binnen de EU, controle over data-encryptie en -locatie, het gebruik van open standaarden en open source software, operationele controle en risicobeheersing, en de opleiding en toegang van personeel tot de systemen.
De juridische context speelt een cruciale rol. Zo brengt de Amerikaanse CLOUD Act risico’s met zich mee, doordat Amerikaanse wetgeving ook van toepassing is op data die buiten de VS is opgeslagen. Door deze factoren in kaart te brengen, helpt het toetsingsinstrument de overheid bewuste keuzes te maken bij aanbestedingen, in lijn met Europese initiatieven zoals het EuroStack-model en het European Commission Cloud Sovereignty Framework.
Volgens DICTU (Dienst ICT Uitvoering Ministerie van EZK) is het waarborgen van digitale soevereiniteit essentieel om grip te houden op publieke data en technologieën, de continuïteit van dienstverlening te garanderen en de onderhandelingspositie met grote internationale cloudaanbieders te versterken.
Met deze aanzet wil DICTU bijdragen aan een toekomstbestendige, Europese overheidscloud die duurzaam, veilig en autonoom is – in lijn met de prioriteiten uit de Nederlandse Digitaliseringsstrategie en Europese beleidskaders.