Hoewel bijna alle Nederlandse overheidsorganisaties aangeven een digitale transformatiestrategie te hebben, blijft de daadwerkelijke implementatie hiervan achter. Dat blijkt uit het internationale benchmarkonderzoek State of the Digital Nation 2025, uitgevoerd door Vanson Bourne in opdracht van Unit4. Het rapport toont aan dat structurele obstakels zoals systeemcomplexiteit, versnipperde IT-landschappen en gebrekkige interoperabiliteit ook in Nederland het tempo van digitale vooruitgang remmen.
Maar er is ook positief nieuws: Nederland behoort tot een selecte groep landen waarin pilotprojecten rond AI, datagedreven werken en automatisering wél concrete resultaten opleveren.
Uit het onderzoek blijkt dat 98% van de publieke instellingen in de onderzochte landen, waaronder Nederland, zegt over een digitale strategie te beschikken. Toch verwacht slechts 71% deze strategie binnen twee jaar volledig te realiseren – een percentage dat sinds 2021 onveranderd is gebleven. Vooral de stap van intentie naar uitvoering blijkt taai. In Nederland spelen misalignment tussen afdelingen en een gebrek aan leiderschap hierbij een bepalende rol.
Opvallend is dat 78% van de ondervraagde organisaties aangeeft dat toegang tot real-time data eenvoudiger moet worden, terwijl 69% twijfelt of hun huidige strategie voldoende interoperabiliteit zal bieden. Dit vormt ook voor Nederlandse instellingen een pijnpunt, zeker in een tijd waarin datagedreven beleidsvoering steeds belangrijker wordt.
Toch zijn er in Nederland lichtpuntjes. Vooruitstrevende projecten binnen gemeenten en semi-publieke instellingen laten zien dat met gerichte investeringen, samenwerking en lef wél stappen te zetten zijn. Denk hierbij aan de integratie van AI-gedreven analytics in processen rond burgerzaken, of het gebruik van cloudoplossingen voor efficiëntere administratieve verwerking.
Ten opzichte van 2023 is de druk op publieke instellingen om te voldoen aan duurzaamheidsdoelstellingen en efficiencywinst toegenomen. Ook in Nederland verschuift de focus naar shared services en centrale backoffices. De roep om meer slagkracht – onder andere via standaardisatie – klinkt daarbij steeds luider.
Nederland staat digitaal niet stil, maar het tempo waarin de publieke sector moderniseert blijft achter bij de ambities. Het rapport onderstreept het belang van leiderschap, integratie en samenwerking om digitale volwassenheid daadwerkelijk te realiseren. De voorbeelden van geslaagde initiatieven bieden hoop, mits deze breder worden opgeschaald.