De adviesraad rond de Nederlandse Digitaliseringsstrategie (NDS) wordt per direct stopgezet. Dat heeft staatssecretaris Willemijn van Aerdts bekendgemaakt in een brief aan de Tweede Kamer. De strategie zelf blijft onverminderd van kracht, maar de manier waarop het kabinet advies inwint verandert fundamenteel.
Volgens de staatssecretaris hangt het besluit samen met de verbreding van de digitaliseringsportefeuille binnen het kabinet. Digitale economie, overheid en samenleving vallen nu onder één bewindspersoon. Dat vraagt om een andere vorm van advisering, waarbij sneller en in wisselende samenstellingen integraal advies kan worden ingewonnen. Om die reden wordt het instellingsbesluit voor de NDS-Raad niet ondertekend en kiest het kabinet voor een flexibeler netwerk van experts uit overheid, bedrijfsleven, wetenschap en samenleving.
De keuze markeert een duidelijke breuk met de oorspronkelijke opzet van een vaste adviesraad. In plaats daarvan wil het kabinet per vraagstuk bepalen welke expertise nodig is. Daarmee moet beter kunnen worden ingespeeld op de dynamiek van digitalisering, waar technologische en maatschappelijke ontwikkelingen elkaar in hoog tempo opvolgen.
Tegelijkertijd benadrukt het kabinet dat de Nederlandse Digitaliseringsstrategie als beleidskader overeind blijft en dat samenwerking met medeoverheden en publieke dienstverleners wordt voortgezet. Ook de kennis van beoogde raadsleden blijft volgens de staatssecretaris beschikbaar, zij het in een andere, minder formele structuur.
Het besluit komt op een moment dat de rol van de technologiesector in beleidsvorming nadrukkelijk ter discussie staat. In media-analyses wordt gewezen op de prominente positie van branchevereniging NLdigital, die vaak als gesprekspartner van de overheid optreedt.
Andere brancheorganisaties signaleren dat zij minder frequent worden betrokken, terwijl digitalisering juist een breed speelveld is met uiteenlopende deelmarkten, zoals cloud, cybersecurity en datacenters. Daarbij speelt ook de vraag in hoeverre grote (internationale) technologiebedrijven via brancheverenigingen relatief veel invloed uitoefenen op beleidsvorming.
Inhoudelijk lopen de visies eveneens uiteen. Waar NLdigital het belang van innovatie en kwaliteit benadrukt, pleiten andere partijen juist voor meer focus op digitale autonomie en het beperken van afhankelijkheid van buitenlandse technologie.
De discussie raakt aan een bredere vraag: wie vertegenwoordigt de sector in gesprekken met de overheid? Binnen de (voorgenomen) adviesstructuren was kritiek op de beperkte vertegenwoordiging van verschillende deelgebieden en typen organisaties.
Onderzoek wijst erop dat grotere bedrijven binnen brancheorganisaties vaak meer invloed hebben, mede doordat kleinere partijen zich minder goed organiseren. Daarmee ontstaat het risico dat beleidsvorming niet het volledige spectrum van de sector weerspiegelt.
Voor BTG onderstreept deze ontwikkeling het belang van een evenwichtige en transparante dialoog tussen overheid en sector. Volgens BTG-voorzitter Petra Claessen is het logisch dat het kabinet zoekt naar meer flexibiliteit, maar brengt dat ook risico’s met zich mee:
“Digitalisering is geen monolithisch dossier. Het raakt telecom, IT, infrastructuur, security en maatschappelijke vraagstukken tegelijk. Juist daarom is het essentieel dat de overheid structureel toegang houdt tot een breed en representatief veld van partijen. Flexibiliteit mag niet ten koste gaan van continuïteit en inhoudelijke diepgang.”
De voorzitter benadrukt dat brancheorganisaties zoals BTG een rol kunnen spelen in het borgen van die breedte: “Wij vertegenwoordigen een belangrijk deel van het ecosysteem, met zowel grote als middelgrote spelers. Als de overheid kiest voor een netwerkmodel, dan vraagt dat om duidelijke spelregels en transparantie over wie wanneer wordt betrokken. Alleen zo voorkom je scheefgroei in invloed en houd je draagvlak in de sector.”
Met het loslaten van de NDS-Raad kiest het kabinet nadrukkelijk voor snelheid en flexibiliteit. De komende periode zal moeten blijken of dit model ook voldoende structuur en representativiteit biedt. De staatssecretaris werkt de nieuwe adviesaanpak later dit jaar verder uit en zal de Tweede Kamer daarover informeren. Daarmee wordt duidelijk hoe het beoogde netwerk concreet vorm krijgt en hoe de verschillende belangen binnen het digitale domein worden geborgd.