Waarom collectiviseren?

Samen de regie pakken op digitalisering heeft drie grote voordelen. Ten eerste levert collectiviseren schaalvoordelen op bij de inkoop, de ontwikkeling en het beheer van ICT-systemen. Zo drukken we de kosten, verhogen we het basisniveau van werkende en veilige digitalisering bij gemeenten, en verminderen we de digitale afhankelijkheid van grote technologiebedrijven. Ten tweede geeft een gezamenlijke digitalisering ons meer slagkracht om grote maatschappelijke opgaven doeltreffend aan te pakken. En ten derde versterken we hiermee onze bescherming tegen cyberaanvallen en vergroten we onze weerbaarheid om eventuele incidenten snel en effectief aan te pakken.

Uitwerking

We streven naar een gezamenlijke aanpak voor meer dan 80% van de gemeentelijke digitalisering.  Met de resolutie ligt er een stevig fundament voor de verdere uitwerking van concrete collectiviseringsvoorstellen, bijvoorbeeld op het gebied van digitale veiligheid, inkoop en cloudbeleid. In de voorstellen worden per thema ook de governance, organisatie, financiering en uitvoering uitgewerkt. Deze aspecten dienen te voldoen aan de uitgangspunten zoals geformuleerd in de resolutie.

Collectiviseringsvoorstel ‘Realisatiekoers Common Ground’

De ALV heeft al ingestemd met het eerste collectiviseringsvoorstel Realisatiekoers van Common Ground. Dit voorstel richt zich op het gezamenlijk ontwikkelen van een platform voor gemeentelijke dienstverlening en ‘Mijn Services’, in nauwe samenwerking met marktpartijen. Het doel is om de digitale infrastructuur van gemeenten te standaardiseren en te moderniseren, zodat inwoners en bedrijven kunnen rekenen op betrouwbare en efficiënte digitale diensten.

Deze resolutie van de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) benadrukt dat gemeenten als één sterke bestuurslaag digitaal moeten opereren door hun digitalisering gezamenlijk te sturen en te organiseren. De achterliggende reden hiervoor zijn de grote uitdagingen waarmee gemeenten geconfronteerd worden, zoals schaarste aan middelen, personeelstekorten en de toenemende cyberdreigingen. Digitale systemen vormen hierbij niet alleen een essentiële schakel voor het bieden van goede dienstverlening, maar ook doelwitten van kwaadwillende actoren, waardoor het vergroten van de digitale weerbaarheid urgent wordt. Bovendien is er grote afhankelijkheid van niet-Europese technologiebedrijven, wat risico’s met zich meebrengt voor continuïteit en gegevensbescherming.

Digitale Agenda Gemeenten 2028

De resolutie bouwt voort op de ambitie uit de Digitale Agenda Gemeenten 2028 en de Nederlandse Digitaliseringsstrategie (NDS), en streeft ernaar om deze samenwerking binnen gemeenten verder te versterken. Door samen te werken, kunnen gemeenten schaalvoordelen behalen bij de inkoop en beheer van ICT-systemen, en samenwerkingsverbanden versterken, wat ook de slagkracht vergroot bij het aanpakken van maatschappelijke vraagstukken zoals energietransitie en mobiliteit. Daarnaast helpt collectivisering om risico’s op cyberaanvallen te verkleinen en de digitale afhankelijkheid te beperken door gezamenlijke kennis en middelen in te zetten.

De resolutie richt zich op digitalisering die gericht is op basisbehoeften van inwoners, waarbij wordt stelt dat ongeveer 80 procent van de gemeentelijke digitale systemen geschikt is voor collectivisering. De uitvoering hiervan gebeurt via collectieve voorstellen, die in de Algemene Ledenvergadering (ALV) worden besproken en besluitvormingsprocedures doorlopen. Deze voorstellen worden in twee rondes behandeld: eerst over de scope en richting, en daarna definitief, waarbij een meerderheid van twee derde nodig is voor besluitvorming. Het proces wordt ondersteund door principes die rekening houden met de diversiteit aan gemeenten, zoals aard, omvang en volwassenheid van digitalisering, en worden gebaseerd op uitgebreide consultaties met veldexperts en ervaringsdeskundigen.

Kortom, de resolutie beoogt dat gemeenten vaker gezamenlijk beslissen en samenwerken op het gebied van digitalisering, waardoor zij effectiever en veiliger kunnen functioneren, en beter voorbereid zijn op toekomstige maatschappelijke en technologische ontwikkelingen.

Volgende stappen