China is allang niet meer de fabriek van de wereld, maar een innovatiesupermacht in wording. Toch kijken we in Europa nog te vaak met achterhaalde vooroordelen naar een nieuw model, stelt China-expert Pascal Coppens. In zijn derde boek China’s Next Miracle beschrijft hij hoe het land zich razendsnel transformeert van “Made in China” naar “Created in China”. Voor Europa ligt daar niet alleen een uitdaging, maar vooral een kans: durven we onze blik te verruimen en lessen te trekken uit een totaal andere manier van innoveren?
Zijn eerste twee boeken gingen vooral over hoe China werkt. “Het eerste boek behandelde innovatie, het tweede de culturele en geopolitieke context. Maar ik merkte dat ik nooit antwoord gaf op de vraag: wat kunnen we daar in Europa nu mee doen? Dat wilde ik met China’s Next Miracle veranderen. Dit boek gaat over wat wij kunnen leren van het Chinese innovatiemodel, hoe dat fundamenteel anders is dan het onze en waarom het werkt. Wat vaak ontbreekt in het Westerse debat, is begrip voor de culturele wortels van China’s technologische keuzes. Confuciaanse waarden als verantwoordelijkheid, harmonie en continuïteit vormen een belangrijke onderstroom in hoe technologie wordt ingezet voor maatschappelijke doeleinden.”
Volgens Coppens is het Chinese innovatiemodel niet simpelweg een kopie van het Westen. “We denken vaak: China kopieert, de VS innoveert en Europa reguleert. Dat is voorbij. Het Chinese innovatiemodel is anders — niet slechter of beter — en we moeten leren het te waarderen. De belangrijkste rode pil is precies dat inzicht: erken dat hun manier van innoveren werkt binnen hun context, en dat we daar inspiratie uit kunnen halen.”
In het boek gebruikt Coppens de metafoor van de rode en blauwe pil uit The Matrix. “Je kunt blijven geloven dat ons model altijd zal blijven werken: dat is de blauwe pil. Of je kunt de rode pil nemen en inzien dat er ook een ander systeem is dat resultaten oplevert. Dat betekent niet dat we China moeten kopiëren, maar dat we open moeten staan om te begrijpen waarom het werkt.”
Voor Coppens springen twee rode pillen eruit. “De eerste is waardering voor het andere innovatiemodel. De tweede is dat we niet enkel top-down moeten kijken, naar Beijing en de overheid, maar ook bottom-up. Veel van China’s innovatie komt van ondernemers, startups en marktkrachten. Bedrijven als BYD en CATL zijn geen creaties van de partij, maar van ondernemers die de markt begrijpen. Dat vergeten we vaak.”
China werkt volgens Coppens aan zijn tweede economische wonder. “Het eerste wonder was gebaseerd op goedkope arbeid en export. Dat is voorbij. Het nieuwe plan, New Quality Productive Forces, gaat over kwaliteit, kennis en innovatie. Het is de opvolger van Made in China 2025, dat voor ruim 90 procent gerealiseerd is, maar het reikt verder: niet alleen de industrie, maar de hele maatschappij moet mee evolueren. Het doel is om tegen 2035 een kennismaatschappij te zijn die productiviteit en innovatie combineert.”
China doet dat door grootschalige lokale experimenten — in smart cities, gezondheidszorg of mobiliteit — en schaalt pas daarna op. “Dat iteratieve proces van experimenteren en aanpassen maakt het mogelijk om snel te leren én te verbeteren.”
Ook het beeld van een rigide vijfjarenplan is achterhaald. “China stelt doelen, maar past ze jaarlijks aan. Ze werken stapsgewijs, net als hun bedrijven. Dat is iets wat wij in Europa moeilijk vinden. Wij maken plannen en durven ze niet meer te veranderen.”
China’s innovatiekracht komt volgens Coppens vooral van privébedrijven. “De staatsbedrijven zijn belangrijk voor stabiliteit — de loodgieters van China. Maar de echte waarde komt van de privébedrijven: zij zijn het water dat door de leidingen stroomt. Hun drijfveer is pragmatisch én ze worden gefaciliteerd door beleid dat experimenteren mogelijk maakt. Zo ontstaan er binnen enkele weken nieuwe AI-diensten of zorgtoepassingen, terwijl wij in Europa maanden nodig hebben.”
Europa blijft vastzitten in simplificaties. “We reduceren China tot autoritair, kopiegedrag, dictatuur. Dat zijn maar halve waarheden. De Chinese samenleving is complex en paradoxaal: een communistische partij die 800 miljoen mensen uit de armoede haalt en tegelijkertijd een hyperkapitalistisch ondernemingsklimaat heeft. Dat past niet in onze hokjes.”
Een fundamenteel verschil is het denken in volume in plaats van uniciteit. “Wij denken vanuit perfectie. Chinezen vanuit pragmatisme: eerst massa, dan verfijnen. Dat maakt hen wendbaarder.”
Europa moet volgens hem opnieuw leren denken in ecosystemen. “Airbus was een succes omdat we samen een industrieel ecosysteem hebben gebouwd. Dat moeten we opnieuw doen, van chips tot biotech. China kiest sectoren en investeert massaal. Wij proberen iedereen te helpen, en daardoor verzandt alles.”
Coppens wijst op tal van ontwikkelingen die wereldwijd nauwelijks aandacht krijgen. “China werkt als enige ter wereld op schaal aan thoriumreactoren. Als dat lukt, lossen ze het wereldwijde energieprobleem op. Ze lopen voorop in AI, biotechnologie en geneeskunde. Vijf jaar geleden kwam geen enkel geneesmiddel met een Chinese licentie op de wereldmarkt; vandaag meer dan vijftig procent.”
China loopt ook voorop in maatschappelijke toepassingen van technologie. “AI in ziekenhuizen, voorspellend onderhoud, real-time monitoring van ouderen. Dit sluit perfect aan bij het idee dat technologie de samenleving moet versterken.”
Coppens volgt China al 37 jaar. “In de chipindustrie dachten we dat China twintig jaar achterliep. Maar sommige ontdekkingen kunnen dat gat in vijf jaar dichten. Dat is hun kracht: ontdekken, testen, produceren — in een fenomenaal tempo.”
Coppens erkent dat er risico’s zijn: demografie, vastgoed en consumptie. “Maar dat geldt net zo goed voor Amerika of Europa. Het verschil is dat de Chinese overheid zich vaak bewuster is van die problemen en sneller reageert — ook al is dat niet altijd transparant.”
De jongere generatie vormt volgens hem de grootste onzekerheid. “Gen Z wil niet meer alleen harder werken, maar betekenisvoller. Dat is positief, maar zet druk op het oude systeem. China moet die generaties in balans zien te houden.”
“Als er een conflict rond Taiwan uitbreekt, verandert alles”, zegt Coppens. Maar los daarvan ziet hij al een duidelijke verschuiving: China richt zich op Azië, Afrika en Latijns-Amerika, waar het steeds vaker de standaard zet. “Door wantrouwen en protectionisme hebben we China richting de rest van de wereld geduwd. Europa kan nog een brug vormen tussen Amerika en China, maar dan moeten we een eigen strategie durven ontwikkelen.”
Coppens ziet kansen. “Stop met iedereen een beetje te helpen. Kies sectoren waarin we kunnen excelleren: niet de batterij-industrie van gisteren, maar de waterstoftechnologie van morgen. China maakt scherpe keuzes; wij moeten dat ook weer leren.”
Voor Nederland ziet hij specifieke troeven. “Nederland is pragmatisch en sterk in landbouw en ouderenzorg. Dat zijn sectoren waar samenwerking met China veel oplevert. Niet alleen exporteren, maar kennis delen. Nederland kan de sandbox van Europa zijn.”
Sommigen verwijten Coppens te positief te zijn over China. “Ik ben geen China-hugger, maar een techno-hugger. Ik toon beide perspectieven. De waarheid ligt meestal ergens tussenin.”
Zijn boodschap is helder: “We moeten stoppen met China leuk of niet leuk te vinden. We moeten het begrijpen. China speelt een bepalende rol in de toekomst van technologie, economie en innovatie. Wie dat negeert, ziet niet wat er werkelijk gebeurt.”
Het boek laat zien hoe China zich ontwikkelt tot wereldleider in innovatie. Coppens introduceert 100 rode pillen — inzichten om het Chinese innovatiemodel te begrijpen. De verschuiving van Made in China naar Created in China draait om snelheid, schaalbaarheid en maatschappelijke impact. China investeert gericht in AI, biotech en duurzame energie, met ondernemers als belangrijkste motor. Innovatie is er zowel technologisch als sociaal. Europa kan hieruit waardevolle lessen trekken — als het bereid is andere modellen serieus te nemen.