De overheid leunt steeds zwaarder op digitale systemen voor het uitvoeren van haar publieke taken. Van basisdienstverlening tot nationale veiligheid en bedrijfsvoering: digitale infrastructuur is deze ontwikkeling uitgegroeid tot een strategische pijler onder de overheid. Evident dat dit om duidelijke kaders vraagt, scherp risicobesef en bewuste keuzes maken in de manier waarop IT-diensten worden ingekocht en strak en doeltreffend georganiseerd. Met de publicatie van de Rijksbrede Strategie IT-sourcing en de bijbehorende Rijksbrede Handreiking IT-sourcing zet de Rijksoverheid, een belangrijke en essentiële stap in het versterken van de digitale continuïteit en autonomie. De strategie is opgesteld in opdracht van de Interdepartementale Commissie Bedrijfsvoering Rijk door CPO Rijk en CIO Rijk en sluit nadrukkelijk aan bij de ambities uit de Nederlandse Digitaliseringsstrategie.
De digitalisering van de overheid heeft de afgelopen jaren geleid tot een toenemende afhankelijkheid van externe IT-leveranciers. Externe partijen bieden innovatiekracht, schaalvoordelen en specialistische expertise, maar brengt ook risico’s met zich mee. Denk aan concentratie in de markt, vendor lock-in, beperkte exit-mogelijkheden of onvoldoende zicht op strategische afhankelijkheden binnen het leverancierslandschap.
De nieuwe strategie beoogt deze kwetsbaarheden te adresseren door besluitvorming over IT-inkoop risico-gebaseerd, uniform en beter onderbouwd te maken. Door bundeling van inkoopkracht en versterking van kennis en regie ontstaat meer grip op continuïteit, veiligheid en digitale weerbaarheid. Daarmee levert de strategie ook een concrete bijdrage aan de ambities rond digitale autonomie en soevereiniteit.
De uitrol van de strategie vindt stapsgewijs plaats. Inmiddels is de eerste stap – het actualiseren van de handreiking – afgerond. In de komende periode wordt gewerkt aan de inrichting van een Center of Excellence voor IT-sourcing, het formuleren van richtlijnen voor prioritaire onderwerpen en het versterken van risicobeheersing binnen een toekomstgerichte sourcingstructuur. Ook wordt toegewerkt naar een betere structurering van generieke en gemeenschappelijke IT-diensten binnen het Rijk.
De toepassing start bij departementen en agentschappen en wordt vervolgens uitgebreid richting zbo’s, Hoge Colleges van Staat en uiteindelijk medeoverheden. Daarmee groeit de aanpak toe naar een overheidsbrede systematiek.
De geactualiseerde handreiking biedt rijksorganisaties een gestructureerd kader voor het sourcen van IT-diensten. Daarbij wordt niet alleen gekeken naar de vraag wat wordt ingekocht, maar ook naar hoe het sourcingproces wordt ingericht en wie verantwoordelijk is voor levering. De IT-sourcing levenscyclus – van behoeftebepaling tot beëindiging – wordt integraal beschreven, inclusief afwegingskaders, randvoorwaarden en principes voor risicobeheersing.
Het gebruik van deze instrumenten wordt nadrukkelijk aanbevolen bij nieuwe functionele behoeften, bij het aangaan of verlengen van contracten, bij substantiële wijzigingen en bij ingrijpende gebeurtenissen zoals dreigende discontinuïteit of cyberincidenten. Tegelijkertijd blijft de verantwoordelijkheid voor de uiteindelijke besluitvorming bij de individuele organisatie liggen.
Voor BTG-leden is deze ontwikkeling van groot belang. De strategie raakt direct aan de manier waarop aanbestedingen worden ingericht, hoe leveranciers worden geselecteerd en hoe marktordening zich ontwikkelt. Daarnaast speelt het vraagstuk van digitale autonomie nadrukkelijk mee in bredere Europese discussies over concurrentiekracht, strategische afhankelijkheden en weerbaarheid.
BTG zal deze ontwikkelingen actief blijven volgen en agenderen binnen haar Expertgroepen en beleidsdialoog. Vanuit onze rol als belangenbehartiger, bruggenbouwer tussen gebruikers, solution partners en overheid blijven wij actief en zichtbaar bijdragen aan een evenwichtige, toekomstgerichte IT-sourcingpraktijk die zowel innovatie als publieke waarden borgt. Wordt vervolgd!