De Autoriteit Consument & Markt (ACM), Autoriteit Financiële Markten (AFM), Autoriteit Persoonsgegevens (AP), De Nederlandsche Bank (DNB) en Rijksinspectie Digitale Infrastructuur (RDI) roepen overheid en bedrijfsleven op om sneller werk te maken van digitale autonomie.
In het gezamenlijke rapport De route naar digitale autonomie waarschuwen de toezichthouders voor de risico’s van een sterke afhankelijkheid van een beperkt aantal, veelal niet-Europese, IT-leveranciers. Storingen, cyberincidenten en geopolitieke ontwikkelingen kunnen daardoor grote gevolgen hebben voor de continuïteit van digitale dienstverlening.
Digitale autonomie betekent volgens de toezichthouders niet dat alle technologie in Europa moet worden ontwikkeld. Het gaat erom dat organisaties controle houden over hun data en processen en kunnen overstappen wanneer omstandigheden veranderen.
Een van de belangrijkste aanbevelingen is dat overheden vaker optreden als launching customer voor Europese digitale diensten. Door vraag te bundelen en gezamenlijk in te kopen, kunnen Europese aanbieders sneller schaal opbouwen en ontstaat een sterker en diverser digitaal ecosysteem.
Ook bij aanbestedingen moet digitale autonomie volgens het rapport zwaarder meewegen. Organisaties kunnen daarbij eisen stellen aan open standaarden, interoperabiliteit, dataportabiliteit en realistische exitmogelijkheden.
Petra Claessen, voorzitter van BTG: “Digitale autonomie gaat niet over volledige onafhankelijkheid, maar over keuzevrijheid, regie en weerbaarheid. Juist daarom is samenwerking tussen overheid, gebruikers en leveranciers essentieel. Door open standaarden, Europese innovatie en goede overstapmogelijkheden centraal te stellen, versterken we het digitale fundament van Nederland.”
De toezichthouders zien ook een belangrijke rol voor sectorale samenwerking. Bedrijven en instellingen kunnen gezamenlijk eisen formuleren en optreden als eerste afnemer van sectorspecifieke oplossingen. Daarmee vergroten zij hun onderhandelingskracht en verkleinen zij de afhankelijkheid van één leverancier.
Niet ieder proces vraagt om hetzelfde niveau van autonomie. Voor vitale processen zijn aanvullende waarborgen nodig, zoals een Europese fall-back, meerdere leveranciers of vooraf geteste overstapscenario’s. Voor minder kritieke processen kunnen kosten en functionaliteit zwaarder wegen.
De kern van het rapport is daarmee helder: digitale autonomie vraagt om regie, samenwerking en bewuste keuzes. Alleen zo kan Nederland zijn digitale weerbaarheid en keuzevrijheid duurzaam versterken.